รังสีบำบัด หรือ การฉายแสง เป็นสิ่งแรกที่ทุกคนจะนึกถึงเมื่อพูดถึงการรักษามะเร็ง ซึ่งรังสีบำบัดหรือรังสีรักษามะเร็งในที่นี้คืออะไร มีหลักการทำงานอย่างไรบ้าง บทความนี้มีคำตอบ

รังสีรักษา หรือ รังสีฉายแสงคืออะไร? หลักการทำงานเบื้องต้นมีอะไรบ้าง?

• ทำไมต้องฉายแสง? วัตถุประสงค์ของการรักษา

  จุดประสงค์ของรังสีบำบัด คือ การลด ยับยั้ง หรือกำจัดเซลล์ที่ผิดปกติโดยเฉพาะเซลล์มะเร็ง เพราะเมื่อเซลล์ได้รับรังสี หากเป็นเซลล์ปกติจะสามารถซ่อมแซมตัวเองได้ แต่ถ้าเป็นเซลล์ที่ผิดปกติ รังสีจะยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์นั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

• ประเภทของการฉายแสงที่พบบ่อย

  • • รังสีรักษานอกร่างกาย (External Beam Radiation Therapy)

      เป็นการฉายรังสีรักษามะเร็งจากเครื่องที่อยู่ภายนอกร่างกาย แพทย์จะคำนวณปริมาณรังสีที่เหมาะสมสำหรับบริเวณที่เป็นมะเร็งและอวัยวะใกล้เคียงอย่างแม่นยำด้วยเทคโนโลยีเฉพาะทาง

    • รังสีรักษาระยะใกล้ หรือ การฝังแร่ (Brachytherapy)

      เป็นการนำเม็ดรังสีใส่เข้าไปในร่างกาย เพื่อให้เซลล์มะเร็งได้รับรังสีโดยตรง ช่วยลดความเสี่ยงที่อวัยวะข้างเคียงจะได้รับผลกระทบจากการรักษา

ขั้นตอนเตรียมพร้อมก่อน “ฉายแสงมะเร็ง” มีขั้นตอนอะไรบ้าง?

ขั้นตอนที่ 1 ปรึกษาทีมแพทย์และวางแผนการรักษา

แพทย์จะอธิบายรายละเอียดการรักษา ระยะเวลา และผลข้างเคียงให้ทราบ พร้อมสร้างภาพ 3 มิติจำลองการฉายรังสี เพื่อให้การรักษามีความแม่นยำสูงสุดและเกิดผลข้างเคียงน้อยที่สุด

ขั้นตอนที่ 2 การเตรียมร่างกายและจิตใจก่อนเริ่มฉายแสง

ให้ความสำคัญกับสุขภาพจิตใจ ด้วยการพูดคุยกับแพทย์ ครอบครัว หรือผู้ที่เคยผ่านการรักษา เพื่อลดความกลัวและความกังวล นอกจากนี้ควรดูแลสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง รักษาน้ำหนักให้คงที่ และสวมใส่เสื้อผ้าหลวมสบายเพื่อไม่ให้เกิดการเสียดสีบริเวณที่ฉายรังสี

ขั้นตอนที่ 3 วันเริ่มต้นการรักษาและการดูแลตัวเองระหว่างฉายแสง

ในวันฉายรังสีรักษามะเร็ง ผู้ป่วยควรมาตรงเวลาและแต่งกายให้สบาย ระหว่างการฉายรังสี ควรนอนนิ่งๆ ตามคำแนะนำของแพทย์ รวมถึงปฏิบัติตามคำแนะนำอื่น ๆ อย่างเคร่งครัด ซึ่งจะช่วยให้การรักษาแม่นยำ ได้ผลลัพธ์สูงสุด และลดผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นได้

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการ “ฉายแสงมะเร็ง”

• ผิวหนังแดง แห้ง คัน ลอก หรือคล้ำแห้งในระยะยาว
• อาจเกิดอาการปากแห้งชั่วคราวหรือถาวร เจ็บคอ กลืนลำบาก คลื่นไส้ หรือสูญเสียการรับรสและกลิ่น
• มีอาการท้องเสีย ปวดท้อง คลื่นไส้ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์อย่างการมีบุตรยากหรือวัยทองก่อนวัยอันควร
• ฟันผุ หรือสูญเสียการได้ยินในบางกรณี

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการฉายแสงมะเร็ง

การฉายแสงเจ็บหรือไม่?

การฉายรังสีรักษามะเร็งไม่ทำให้รู้สึกเจ็บปวดระหว่างการรักษา แต่อาจมีผลข้างเคียงเกิดขึ้นได้ เนื่องจากรังสีส่งผลกระทบต่อทั้งเซลล์มะเร็งและเซลล์ปกติในร่างกาย

ฉายแสงแล้วสามารถแพร่รังสีไปสู่ผู้อื่นได้หรือไม่?

ในการฉายรังสีมะเร็งแต่ละครั้ง แพทย์จะวางแผนการรักษาอย่างละเอียดเพื่อให้ได้รับปริมาณรังสีที่ปลอดภัย รังสีจะไม่แพร่ออกไปสู่คนรอบข้างอย่างแน่นอน

ต้องทำฉายแสงนานแค่ไหน?

ไม่สามารถระบุแน่นอนได้เพราะขึ้นอยู่กับบริเวณที่เกิดเชื้อมะเร็งแลวิธีการฉายแสงมะเร็งที่ใช้เลือกรักษา

รักษามะเร็งด้วยฉายแสงมะเร็ง สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติหรือไม่?

หากผู้ป่วยสามารถปรับตัวและรับมือกับผลข้างเคียงจากรังสีรักษามะเร็งได้ ก็สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ โดยเพิ่มความระมัดระวังเพื่อไม่ให้ร่างกายได้รับบาดเจ็บ

รังสีรักษามะเร็ง หรือ รังสีบำบัด คือ หนึ่งในวิธีรักษามะเร็งที่ช่วยให้คุณเอาชนะโรคร้ายได้ หากเตรียมกายและใจให้พร้อม รวมถึงได้รับการดูแลจากทีมแพทย์ผู้เข้าใจผู้ป่วยอย่างแท้จริง

ที่ โรงพยาบาลมะเร็งชีวามิตรา เราเป็นโรงพยาบาลเอกชนเฉพาะทางมะเร็ง ที่ยึดมั่นในคติ “กาย…ต้องตรงจุด ใจ…ต้องดูแล” ด้วยการใช้เทคโนโลยีและองค์ความรู้จากแพทย์เฉพาะทางด้านรังสีรักษา เพื่อร่วมฝ่าฟันวิกฤติไปกับผู้ป่วยจนสุดทาง